(Μέρος Β: Επισκόπηση – Στοιχεία και πληροφορίες)

Η βιολογική γεωργία αναπτύσσεται ραγδαία και στατιστικές πληροφορίες είναι πλέον διαθέσιμες από 141 χώρες στον κόσμο. Το μερίδιο βιολογικής γης κάθε Χώρας αυξάνεται συνεχώς σε πολλές από αυτές. Μερικά από τα σημεία της παγκόσμιας έρευνας για την πιστοποιημένη βιολογική γεωργία είναι τα παρακάτω:

Η Αγορά

Η παγκόσμια ζήτηση για βιολογικά προϊόντα παραμένει έντονη ενώ ταυτόχρονα και οι πωλήσεις σημειώνουν ετήσια αύξηση της τάξης των 5 δισεκατ. δολαρίων και ποσοστό 5% ενώ, στην Ευρώπη η αύξηση αυτή ανέρχεται ετησίως στο 12% (περίοδος αναφοράς 2004 – 2007). Μικρότεροι ρυθμοί ανάπτυξης αναμένονται πάντως για τα επόμενα χρόνια. Το Organic Monitor εκτιμά ότι οι παγκόσμιες πωλήσεις ξεπέρασαν τα 46,1 δισεκατ. δολάρια στο τέλος του 2007. Η καταναλωτική ζήτηση συγκεντρώνεται στην Β. Αμερική και στην Ευρώπη, περιοχές οι οποίες συγκεντρώνουν το 97% του παγκόσμιου τζίρου. Η Ασία, Λατινική Αμερική και Αυστραλία είναι σημαντικοί παραγωγοί και εξαγωγείς βιολογικών προϊόντων. Οι εξαιρετικά υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης του κλάδου οδήγησαν στην μείωση διαθεσιμότητας των προϊόντων σχεδόν σε κάθε τομέα τροφίμων: λαχανικά, φρούτα, ποτά, δημητριακά, σιτηρά, σπόροι, βότανα και μπαχαρικά. Παρόλη την οικονομική κρίση εκτιμάται ότι οι θετικοί ρυθμοί ανάπτυξης του κλάδου θα συνεχιστούν, αλλά σε χαμηλότερα ποσοστά από τα προηγούμενα χρόνια για το 2009 και 2010.

Πρότυπα και Κανονισμοί

Τον Ιανουάριο του 2009 τέθηκε σε ισχύ ο νέος  αναθεωρημένος ευρωπαϊκός κανονισμός 834/2007 και οι κανόνες εφαρμογής του. Οι αγρότες στην Ευρωπαϊκή Ένωση καθώς και οι εισαγωγείς από Τρίτες Χώρες θα πρέπει να εναρμονιστούν με τις νέες απαιτήσεις της ΕΕ. Αυτή τη στιγμή, 71 Χώρες εφαρμόζουν κανόνες βιολογικής παραγωγής ενώ 21 είναι σε διαδικασία σύνταξης αντίστοιχων κανόνων. 481 οργανισμοί παγκοσμίως παρέχουν υπηρεσίες ελέγχου και πιστοποίησης βιολογικών προϊόντων. Οι περισσότεροι από αυτούς βρίσκονται στην Ευρώπη, στις ΗΠΑ, στην Ιαπωνία, στην Ν. Κορέα, στην Κίνα, στον Καναδά και στην Βραζιλία.

Κατανομή της Παγκόσμιας βιολογικά καλλιεργούμενης έκτασης ανά Ήπειρο το 2007 (Πηγή: IFOAM, 2009)

Η Ευρώπη

Η Ευρώπη έχει την μεγαλύτερη και πιο ώριμη αγορά βιολογικών προϊόντων στον κόσμο. Με αξία 25 δισεκατ. δολάρια το 2007, η αγορά της Ευρώπης εκπροσωπεί το 54% τους παγκόσμιου τζίρου. Το μεγάλο αυτό ποσοστό οφείλεται στο γεγονός ότι οι πέντε μεγαλύτερες αγορές είναι συγκεντρωμένες στην περιοχή αυτή και στο μεγάλο μερίδιο αγοράς των βιολογικών προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά των τροφίμων και ποτών.
Η Γερμανική και Βρετανική αγορά σημείωσαν την μεγαλύτερη ανάπτυξη μέσα στο 2007. Η γερμανική αγορά σημειώνει μεγάλο ρυθμό ανάπτυξης λόγω της διείσδυσης των βιολογικών προϊόντων στις μεγάλες αλυσίδες καταστημάτων. Αλυσίδες όπως το Aldi, το Lidl και το Plus (εκπτωτικά supermarket) αποκτούν μεγάλα μερίδια αγοράς λόγω των ανταγωνιστικών τιμών που προσφέρουν σε βιολογικά προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας (private label). Στη Βρετανία, το 80% των βιολογικών προϊόντων διακινούνται μέσω των μεγάλων αλυσίδων, όπως για παράδειγμα το TESCO το οποίο έχει 700 βιολογικά προϊόντα κάτω από την ιδιωτική τους ετικέτα.
Εκτός από την Γερμανία και την Βρετανία, άλλες μεγάλες αγορές είναι αυτές της  Γαλλίας και της Ιταλίας, οι οποίες εκπροσωπούν το 75% του ευρωπαϊκού τζίρου. Αυτές οι αγορές ξεχωρίζουν λόγω της μεγάλης κατανάλωσης. Χώρες όπως η Σουηδία και η Δανία σημείωσαν για το 2007 μεγάλο ρυθμό ανάπτυξης παρόλο που έχουν μικρές καταναλωτικές αγορές.
Οι σκανδιναβοί και οι αλπικοί (ευρύτερη περιοχή των Άλπεων) καταναλωτές είναι αυτοί που καταναλώνουν το μεγαλύτερο ποσό σε βιολογικά προϊόντα ετησίως. Οι αγορές αυτές κατέχουν επίσης το μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς του ευρύτερου κλάδου των τροφίμων. Τα βιολογικά προϊόντα τώρα εκπροσωπούν περισσότερο από το 5% των πωλήσεων τροφίμων στην Αυστρία και στην Δανία. Αντίθετα, καταναλωτές των Νότιων, Κεντρικών και Ανατολικών χωρών της ΕΕ καταναλώνουν το λιγότερο σε βιολογικά προϊόντα, γι΄ αυτό και το μερίδιο αγοράς είναι μικρότερο του 1%.

Τα 10 μεγαλύτερα μερίδια αγορών για την κατανάλωση βιολογικών προϊόντων σε Παγκόσμιο επίπεδο για το έτος 2007 (Πηγή: IFOAM, 2009)

Η στήριξη της βιολογικής καλλιέργειας στην ΕΕ και στις γειτονικές χώρες περιλαμβάνει επιδοτήσεις μέσω προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης, νομική προστασία και Σχέδια Δράσης. Ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία του Ευρωπαϊκού Σχεδίου Δράσης, η καμπάνια επικοινωνίας και ενημέρωσης, ενεργοποιήθηκε το 2008 με σκοπό την ευαισθητοποίηση και ενημέρωση σχετικά με την βιολογική παραγωγή. Επίσης, σχεδόν κάθε Κράτος – Μέλος έχει εγχώριο Σχέδιο Δράσης, εκτός από ορισμένα Κράτη συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας. Τέλος, με σκοπό την ώθηση της έρευνας σχετικά με την γεωργία τον Δεκέμβριο του 2008 ενεργοποιήθηκε μία τεχνολογική πλατφόρμα (TP Organics), ενώνοντας τις δυνάμεις της με τη βιομηχανία και την κοινωνία για να προσδιοριστούν οι προτεραιότητες στην έρευνα και υπερασπίζοντάς τις προτεραιότητες αυτές έναντι των Αρχών (policy-makers).

Με την ζήτηση να συγκεντρώνεται κυρίως στην Β. Αμερική και την Ευρώπη, η οικονομική κρίση του 2008 επηρέασε το ύψος των πωλήσεων. Το δύσκολο οικονομικό κλίμα στις ΗΠΑ, Βρετανία και Γερμανία έπληξε την ζήτηση για βιολογικά προϊόντα, μειώνοντας του ρυθμούς ανάπτυξης για τα επόμενα χρόνια αλλά δεν προέκυψε ούτε αναμένεται να προκύψει προς το παρόν συρρίκνωση του κλάδου.

Δημήτρης Σωτηρόπουλος

(Ο Δημήτρης Σωτηρόπουλος είναι Διευθυντής Διοίκησης & Ανάπτυξης της Φιλικής Πιστοποίησης Α.Ε.)